KAYSERİ (AA) Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi (CERN) ve Fermi Ulusal Hızlandırıcı Laboratuvarı'nda (Fermilab) çalışan Erciyes Üniversitesi (ERÜ) Fen Fakültesi Fizik Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Emrah Tıraş, laboratuvardaki uluslararası deneylerde Erciyes Üniversitesinin aktif katılımcı olduğunu söyledi.
ERÜ Tanıtım Günleri çerçevesinde Erciyes Kültür Merkezi'nde öğrencilerle bir araya gelen Tıraş, 2009 yılından 2021 yılına kadar ABD'de master, doktora yaptığını ve araştırmacı olarak CERN'de çalıştığını belirtti.
CERN'de dünyanın pek çok ülkesinden araştırmacıların ortak projeler ürettiğini aktaran Tıraş, dünyanın en büyük ikinci hızlandırıcı laboratuvarı Fermilab'ta da araştırmacı olarak çalıştığını, birkaç projede koordinatörlük yaptığını bildirdi.
Işığı taşıyan fotonlardan sonra en fazla yüklü parçacık olan nötrinolar üzerine 4 yıl araştırma yaptığını anlatan Tıraş, şunları kaydetti:
"2020 yılında Erciyes Üniversitesinde öğretim üyesi olarak göreve başladıktan sonra Fermi ve CERN'e aktif katılımcı üye olarak başvurularımızı ve projelerimizi sunduk. Tamamı kabul edildi. Şu anda Fermilab'ta iki tane uluslararası nötrino deneyi var. Bu deneylerden birisi en iyi nötrino deneyi. Bu deneyde 4 ülkeden 35 bilim insanı çalışıyor. Türkiye'den de ilk kez Erciyes Üniversitesi ve bizim grubumuz bu deneyin aktif katılımcısı. Diğer deneyde ise 8 ülkeden 250 bilim insanı çalışıyor. Bu deney 350 milyon dolarlık dünyanın en büyük nötrino deneylerinden birisi. Biz bu deneyin de Erciyes Nötrino Araştırma Grubu olarak aktif üyesiyiz. Araştırma grubunda 6 kişiyiz. Grubumuzdaki 2 kişi doktora sonrası araştırmacı, 3 kişi de lisans öğrencisi, biri Bilkent fizik bölümünde okuyor, diğeri ODTÜ fiziğe dereceyle girmiş bir arkadaş, diğeri de Erciyes fizikten. Bu 3 arkadaşımız şu anda Fermilab'ta deneylerde aktif bir şekilde çalışıyorlar. Burada inanılmaz bir araştırma ekosistemi oluştu."
Tıraş, eskiden öğrencilerin lisansı bitirince araştırmaya odaklandıklarını, ABD'ye gidince bunun yanlış olduğunu anladığını, oradaki öğrencilerin araştırmalara birinci sınıfta başladıklarını dile getirdi.
Nötrino Araştırma Merkezi
Bir gazetecinin Nötrino Araştırma Merkezi Projesi'ni sorması üzerine Tıraş, proje kapsamında Mersin'de kurulan nükleer enerji santralinin 12 kilometre uzağına 2530 tonluk bir nötrino dedektörü ve araştırma merkezi kurmayı istediklerini aktardı.
Nükleer enerji santrallerinin içinde nükleer tepkimelerde ortaya çıkan nötrino parçacıkları olduğunu ifade eden Tıraş, "Her saniyede milyonlarca küresel şekilde etrafa nötrino parçacığı yayılıyor. Dünyadaki diğer deneylerden farkımız şu olacak, bu araştırma merkezini sadece santralden çıkan nötrinoları ölçmek ve santrale güvenlik için anlık veri sunmak için yapmıyoruz. Orası da tabii çok önemli. Nükleer santralin içine ne zaman uranyum eklendi, ne zaman potasyuma dönüştü, o nükleer tepkimelerden ne kadar nötrino ortaya çıktı bunu ölçebiliyoruz. Bu santralin içinde çalışan insanlara anlık veri sunabiliyoruz. Biz aynı zamanda uluslararası bir ArGe merkezi kurmayı hedefliyoruz. Uluslararası projelerin ArGe merkezi olmayı hedefliyoruz." diye konuştu.
Tıraş, daha sonra öğrencilerin sorularını yanıtladı.
Yorum Yazın